Hálf öld er liðin síðan Rúnar Júlíusson steig fram í sviðsljósið sem bassaleikari með Hljómum. Hann lék með þeim og söng í áratugi og síðan með öðrum vinsælum hljómsveitum. Hann samdi líka fjölda vel þekktra laga og texta og var mikilvirkur hljómplötuútgefandi.
Sigurður Nordal var bókmenntafræðingur, heimspekingur og rithöfundur. Hans er einkum minnst fyrir merkilegt framlag til íslenskra fræða, m.a. kenningar um uppruna Íslendingasagna, ritverkið Íslensk menning og Íslenska lestrarbók 1400-1900 um samhengið í íslenskum bókmenntum, en hún kom út 1924 og var notuð í skólum í áratugi.
Brynja Benediktsdóttir var leikari og leikstjóri við Þjóðleikhúsið um þriggja áratuga skeið. Hún var líka leikskáld og samdi m.a. leikverkið Inúk ásamt leikhópi, svo og Ferðir Guðríðar en bæði þessi verk hafa verið sýnd víða um heim við góðan orðstír. Síðasta áratuginn rak Brynja eigið leikhús, Skemmtihúsið við Laufásveg.
Bergþóra Árnadóttir var söngvaskáld og flutti einkum eigin ljóð og lög en einnig lög sem hún samdi við ljóð annarra. Hún var einn af frumkvöðlum vísnatónlistar hér á landi, söng lög sín og lék á gítar inn á allmargar hljómplötur og hélt hljómleika hér heima og erlendis.
Fjallað er um Íslendinga sem settu svip sinn á íslenskt samfélag um sína daga með margvíslegum hætti. Þættirnir spegla jafnframt sögu þjóðarinnar og samtíð á ýmsum tímum, menningu, listir, stjórnmál og fleira. Þeir eru byggðir á efni úr safni Sjónvarpsins á nærfellt hálfrar aldar tímabili.
Jónas Árnason, rithöfundur og alþingismaður, fæddist á Vopnafirði 1923 en ólst upp í Reykjavík. Hann lauk stúdentsprófi frá MR 1942 og nam síðar við Háskóla Íslands og í Bandaríkjunum. Jónas var skemmtilegur penni og einstakur söngtextahöfundur og sendi frá sér fjölmargar bækur og leikrit.
TBA
TBA
Kristinn Hallsson óperusöngvari var meðal þeirra sem settu svip sinn á íslenskt tónlistarlíf um sína daga. Hann lauk námi við Konunglega tónlistarháskólann í Lundúnum á sjötta áratugnum og kaus að starfa heima eftir það. Hann söng hér fjölmörg óperuhlutverk, kom oft fram sem einsöngvari og var um langt skeið ein helsta burðarstoð Karlakórsins Fóstbræðra.
Sigurður Sigurðsson var fyrsti íþróttafréttamaður Sjónvarpsins en hann starfaði við Ríkisútvarpið í 37 ár. Fyrir daga Sjónvarpsins var hann þjóðkunnur fyrir lýsingar sínar frá íþróttaburðum í Útvarpinu. Í þættinum sem er byggður á dagskrárefni úr safni Sjónvarpsins er meðal annars lýsing hans á leik Vals og Benfica á Laugardalsvelli 1968 og viðtal við Ásgeir Ásgeirsson, forseta Íslands, í gömlu Sundlaugunum í Reykjavík.
Jón Sigurðsson var mikilvirkur höfundur dægulagatexta og laga. Lög með textum hans hljómuðu áratugum saman í óskalagaþáttum og eru enn leikin. Hann hóf feril sinn í tónlistinni ungur að aldri. Í hálfa öld lék hann gömlu dansana á harmonikku með eigin hljómsveit. Helgi Pétursson spjallar við Jón og flutt eru nokkur laga með textum hans og hans eigin lög í dagskrárefni úr safni Sjónvarpins.
Herdís Þorvaldsdóttir leikkona fór með fjölmörg hlutverk á sviði Þjóðleikhússins allt frá því að það tók til starfa 1950 en þá lék hún Snæfríði Íslandssól í Íslandsklukkunni. Hún lék líka í leikverkum í Útvarpinu og Sjónvarpinu og í kvikmyndum. Hún var náttúruunnandi og lét til sín taka í baráttu fyrir gróðurvernd á Íslandi, ritaði greinar í blöð og tímarit um það efni og stóð að gerð heimildarmyndar um lausagöngu búfjár á Íslandi.
Magnús Ingimarsson átti langan og farsælan feril sem tónlistarmaður. Hann stjórnaði eigin danshljómsveit um langt skeið, lék á píanó og útsetti. Hann raddsetti líka fyrir kóra, m.a. Fjórtán Fóstbræður, og stærri hljómsveitir auk þess sem hann samdi lög fyrir sjónvarpsþætti og leiksýningar.
Jón Helgason skáld og fræðimaður var forstöðumaður safns Árna Magnússonar í Kaupmannahöfn í þrjá áratugi og síðan forstöðumaður Árnastofnunar til starfsloka. Hann var ennfremur prófessor í íslenskri tungu og bókmenntum við Kaupmannahafnarháskóla en í borginni við Sundið bjó hann nánast allan starfsferilinn. Hann gaf út fjölda fræðirita og varð með tímanum eitt merkasta ljóðskáld þjóðarinnar.
Hallbjörg Bjarnadóttir var fjölhæf listakona, söngkona með afar sérstaka rödd og óvenju vítt raddsviði.
Steingrímur Hermannsson setti sterkan svip á samtíð sína sem stjórnmálamaður og mikilhæfur þjóðarleiðtogi. Hann var formaður Framsóknarflokksins í hálfan annan áratug og sat í umboði hans í ríkisstjórn í áratug, lengst af sem forsætisráðherra.
Ási í Bæ (Ástgeir Kristinn Ólafsson) var landskunnur aflakóngur í Vestmannaeyjum. Hann var höfundur margra vinsælla laga og texta en einnig mikilvirkur rithöfundur. Hann segir sögur af sjálfum sér og mannlífi í Eyjum fyrr á tíð og syngur ásamt fleiri söngvurum eigin lög og texta en einnig eru fluttir textar hans við lög eftir Oddgeir Kristjánsson.
Í menningar- og listasögu þjóðarinnar skipar Jóhannes S. Kjarval sérstakan sess. Hann málaði ævintýrin sem leynast í landslaginu og kenndi þjóðinni að sjá náttúru landsins á nýjan hátt. Hann dró líka upp myndir af fólki með einstæðum hætti og málaði verk af táknrænum toga.
Fjöldi söngvara og hljómsveita flytur lög íslenskra lagahöfunda sem gáfu tóninn í íslenskri dægurtónlist á öldinni sem leið. Rætt er við nokkra þeirra og einnig höfunda texta og söngvara.
Björn Th. Björnsson listfræðingur var brautryðjandi í rannsóknum á íslenskri myndlist. Hann starfaði um árabil sem kennari í fræðigrein sinni, skrifaði ritgerðir og bækur um sögu íslenskrar myndlistar auk sögulegra skáldsagna. Um langt skeið annaðist hann þáttagerð um menningu og sögu fyrir Ríkisútvarpið, útvarp og sjónvarp.
Leikkonunar Áróra Halldórsdóttir, Nína Sveinsdóttir og Emilía Jónasdóttir fóru á kostum með leik og söng i revíusýningum í Iðnó og Sjálfstæðishúsinu á fyrri hluta síðustu aldar. Flutt eru atriði úr vinsælum revíum og þær rifja upp margar góðar stundir sem þær áttu á leiksviðinu.
Jóhann kom ungur fram á sjónarsviðið með eigin hljómsveit, Óðmönnum. Hann söng og lék á hljóðfæri sitt, oftar en ekki eigin lög og texta en mörg laga hans urðu mjög vinsæl. Síðustu árin hneigðist hugur hans einnig til myndlistar og hann stundaði hana og lagasmíðar jöfnum höndum.
Ásmundur Sveinsson myndhöggvari var einn af frumkvöðlum íslenskrar höggmyndalistar. Hann kom heim frá námi í Stokkhólmi og París 1929. Verk hans af fólki við ýmis störf vöktu athygli og umtal vegna hinna einföldu forma, til dæmis Vatnsberinn. Abstraktverk sín vann hann í stein og járn. Hann var þeirrar skoðunar að listin ætti heima hjá fólkinu sjálfu sem hluti af landslagi borgarinnar.
Aðalheiður fæddist í Efri Steinsmýri í Meðallandi í Vestur Skaftafellssýslu 1921 og ólst þar upp í hópi nítján systkina. Hún starfaði sem verkakona í Reykjavík á sjötta og sjöunda áratugnum og var skeleggur málsvari verkakvenna sem formaður Starfsmannafélagsins Sóknar um langt árabil.
Ásgerður var frumkvöðull nútíma veflistar á Íslandi. Að loknu námi í Myndlista- og handíðaskólanum um miðjan fimmta áratuginn hóf hún nám í Konunglegu listaakademíunni í Kaupmannahöfn. Verk eftir Ásgerði prýða margar stofnanir og listasöfn bæði hér heima sem og erlendis.
Að margra dómi var Þórbergur einn frumlegasti og vinsælasti rithöfundur og hugsuður sem uppi var hér á landi á 20. öld. Skáldferilinn hóf hann árið 1915 með ljóðabókinni Hálfir skósólar undir dulnefninu Styrr Stofuglamm en nokkrum árum síðar kom út skáldævisagan Bréf til Láru undir hans eigin nafni. Meðal annarra þekktra bóka hans má nefna Íslenskan aðal, Ofvitann og Sálminn um blómið.
Hákon starfaði framan af sem vélstjóri á skipum en einnig sem bílstjóri og ökukennari. Hann var um skeið lögregluþjónn á Egilsstöðum og Húsavík og síðar skógarbóndi á Húsum í Fljótsdal. Hákon lét umhverfisvernd til í taka og gekk m.a. á fund Noregskonungs og orti honum tólf kvæða drápu til að mótmæla fyrirhuguðum virkjunarframkvæmdum á Eyjabökkum. Hann skrifaði sjö bækur, þar af þrjár ljóðabækur.
Bríet Héðinsdóttir, leikkona og leikstjóri, fæddist í Reykjavík 14. október 1935. Hún lék á ferli sínum meira en 80 hlutverk, langflest hjá Þjóðleikhúsinu. Hún lék auk þess mikið í útvarpi og einnig nokkuð í sjónvarpi og kvikmyndum. Bríet var afkastamikill leikstjóri og samdi að auki leikgerðir eftir mörgum íslenskum skáldsögum. Má þar nefna Jómfrú Ragnheiði, Svartfugl og Hið ljósa man eftir sögum Kambans, Gunnars Gunnarssonar og Halldórs Laxness.
Karl lærði ungur á píanó en orgelið varð þó snemma það hljóðfæri sem honum féll best í geð. Eftir miðjan sjöunda áratuginn lék hann með vinsælum hljómsveitum, meðal annars Trúbroti. Síðar stundaði hann tónlistarnám við virta tónlistarháskóla í Vínarborg, Salzburg og Boston. Að námi loknu var hann um skeið organleikari í Neskaupstað, en flutti síðar í sveitarfélagið Ölfur þar sem hann lék á orgel í fimm kirkjum og stjórnaði kórum í þeim. Karl lést árið 1991, fertugur að aldri.
Kristján var fæddur að Djúpalæk í Skeggjastaðahreppi í Norður Múlasýslu. Að loknu námi í Eiðaskóla og Menntaskólanum á Akureyri hóf hann búskap í Staðartungu ásamt eiginkonu sinni. Hjónin brugðu búi 1943 og fluttu til Akureyrar. Hann varð þekktur sem ljóðskáld og höfundur vinsælla dægurlagatexta og sendi frá sér þrettán ljóðabækur. Heildarkvæðasafn hans, Fylgdarmaður húmsins, kom út 2007.
Nína fæddist á Seyðisfirði árið 1913. Hún flutti til Reykjavíkur ung að árum og lauk námi frá Kvennaskólanum í Reykjavík 1930 og hlaut viðurkenningu fyrir pennateikningu. Hún sótti tíma hjá Finni Jónssyni og Jóhanni Briem í tvo vetur og var við nám í Listaháskólanum í Kaupmannahöfn 1935 til 1939. Hún hélt sína fyrstu sýningu í Reykjavík árið 1942 og sýndi þar expressjónísk olíumálverk, teikningar og smámyndir. Nína sýndi verk sín víða um heim, enda bjó hún erlendis í þrjátíu ár, í London, París og New York.
Jórunn Viðar, tónskáld, fæddist í Reykjavík í desember 1918. Hún útskrifaðist úr Tónlistarskólanum í Reykjavík árið 1936 og nam píanóleik í Berlín. Síðar stundaði hún nám í tónsmíðum við hinn virta Julliard-skóla í New York. Jórunn samdi fjölmörg þjóðþekkt sönglög og var frumkvöðull á sviði ballett- og kvikmyndatónlistar hér á landi.
Guðmunda Elíasdóttir fæddist í Bolungarvík árið 1920. Hún stundaði söngnám í Kaupmannahöfn og Frakklandi og bjó meðal annars í Bandaríkjunum og Kanada og starfaði við list sína. Hún kom fram í fjölda leiksýninga og söng í óperum, þar á meðal í fyrstu óperusýningu Þjóðleikhússins, Rigoletto, árið 1951.
Sigurður Demetz Franzson fæddist árið 1912 í Suður-Týrol á landamærum Austurríkis og Ítalíu. Hann nam sönglist á Ítalíu og söng um skeið í óperuhúsum víða um Evrópu. Hann settist að á Íslandi á sjötta áratugnum, hóf söngkennslu og varð lærimeistari margra kunnustu óperusöngvara þjóðarinnar auk þess sem hann kom fram sem söngvari á tónleikum og stjórnaði kórum.
TBA
Erlingur var meðal helstu máttarstólpa í íslensku leikhúsi. Hann var leikar og leikstjóri hjá Þjóðleikhúsinu, leikhópnum Grímu og Leikfélagi Reykjavíkur. Þá fór hann með fjölda hlutverka í kvikmyndum og leiknum sjónvarpsmyndum.
Helga var brautryðjandi í semballeik á Íslandi. Hún lauk einleikaraprófi í píanóleik frá Tónlistarskólanum í Reykjavík 1963 og einleikaraprófi í semballeik við Tónlistarskólann í München. Aðalstarfsvettvangur Helgu varð í Skálholti en þar stofnaði hún til Sumartónleika í Skálholtskirkju 1975 og var listrænn stjórnandi þeirra í þrjá áratugi.
Guðrún fæddist árið 1935 á Blönduósi. Hún lauk námi í arkitektúr frá Konunglegu listaakademíunni í Kaupmannahöfn 1963 og starfaði um skeið þar í borg en fluttist búferlum heim 1966 og hóf rekstur teiknistofunnar Höfða. Hún var forstöðumaður Borgarskipulags Reykjavíkur um skeið og stofnaði síðar teiknistofu undir eigin nafni og átti mikinn þátt í að skipuleggja Seljahverfi í Reykjavík.
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
Þættirnir fjalla um Íslendinga sem settu svip sinn á íslenskt samfélag um sína daga með margvíslegum hætti. Í þessum þætti segir frá Alberti Guðmundssyni sem fæddist árið 1923 og lést 1994. Hann var fyrsti íslenski atvinnumaðurinn í knattspyrnu og lék meðal annars með liðunum Arsenal og AC Milan. Eftir að knattspyrnuferlinum lauk sneri Albert sér að stjórnmálum og var kjörinn til Alþingis.
Guðmundur var skeleggur verkalýðsforingi og þingmaður Alþýðubandalagsins á árunum 1979 - 1987. Hann var formaður Dagsbrúnar um langt skeið frá 1953 og borgarfulltrúi 1958 til 1962. Dagskrárefnið er úr safni RÚV. Umsjón og dagskrárgerð: Andrés Indriðason.
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA
TBA